Organizatorzy zwracali uwagę na wielkie znaczenie konkursu w dyskusji na temat rozwoju Warszawy, przy czym podkreślano znikome szanse na realizację projektów. Dostarczony materiał, miał dać realne podstawy do przyszłego ukształtowania tej części Śródmieścia. Jak projekty wpływały na kształt Ogrodu Saskiego? Wszystkie koncepcje zakładały budowę mostu na Wiśle na osi ulicy Karowej, po zburzeniu wiaduktu Markiewicza. Ruch od skarpy, aż po plac Żelaznej Bramy miał zostać poprowadzony w tunelu pod placem i Ogrodem. Pierwszą nagrodę konkursową otrzymał Kazimierz Tołłoczko i Jan Kukulski, którzy we wschodniej części Ogrodu zaproponowali przeprowadzenie nowej ulicy - na tyłach giełdy przy ul. Królewskiej - tzw. ulicy "Giełdowej". Miała zostać przebita do ulicy Senatorskiej i dalej poprowadzona skrajem skweru sprzed pałacu Mniszchów, do Bielańskiej. Dzięki temu, ruch północ-południe miał sprawnie przebiegać ul. Marszałkowską, "Giełdową" i dalej Nalewki.

Alternatywą dla Marszałkowskiej była ul. Zielna. Przewidywano, że jej znaczenie wzrośnie po oddaniu do użytku nowego dworca w Alejach Jerozolimskich. Dlatego, architekci postulowali przedłużenie Zielnej, do placu Żelaznej Bramy, za sprawą utworzenia rozległego placu przed gmachem giełdy i wyprowadzenia stąd nowej arterii [1]. Alternatywa dla "Giełdowej" wraz z ulicą Graniczną, Żabią oraz planowaną trasą z Woli na Pragę, miała zostać skierowana we wspólny węzeł o ruchu cyrkularnym na placu Żelaznej Bramy. Przedłużenie Zielnej wraz z poszerzoną Żabią, prowadziło do placu Bankowego. Utracone przez przebudowę ulic parcele, miały zostać zrekompensowane, odstąpieniem właścicielom pasa terenu w Ogrodzie Saskim. Tołłoczko i Kukulski proponowali, aby nowe i przebudowywane ulice otrzymały chodniki o szerokości 2,5 metra oraz 15-metrowe jezdnie. Ruch lokalny ze wschodu na zachód miała przejąć ulica Królewska, zaś dla ruchu lokalnego północ-południe planowano przeznaczyć nową tzw. "Aleję Parkową", przecinającą Ogród. Autorzy projektu pisali:

"Otwarcie przez Saski Ogród arterji jezdnej 20 m. od wylotu przed kościołem ewangelickim do Fredry. Wejście główne do Saskiego Ogrodu z placu koło fontanny, skrawki ogrodu przy Sztabie i M. S. Z. przydzieli się do odpowiednich gmachów, pozostawiając je ogrodami, przejścia obok Grobu N. Żołnierza pozostają. Rezerwat zieleni nie zmniejsza się, ruchu publiczności w bezpośredniej bliskości wymienionych gmachów i tak dziś niema."

Przecięcie Ogrodu nowymi ulicami i pozostawienie fontanny Marconiego [2] na środku stworzonego ronda, może dziś wywoływać kontrowersje wśród miłośników dawnej Warszawy (fot. 1). Należy jednak pamiętać o przedwojennych trudnościach komunikacyjnych Śródmieścia, dla którego Ogród był zawalidrogą. Ponadto, po latach świetności, w dwudziestoleciu międzywojennym Ogród Saski podupadł. Świadczy o tym długa awaria fontanny Marconiego, którą wyremontowano w 1936 roku, po kilku latach dewastacji.

Drugą nagrodę przyznano Antoniemu Jawornickiemu i Eugeniuszowi Szparkowskiemu, którzy znacząco nie ingerowali w teren Ogrodu Saskiego. Zaproponowali przedłużenie ulicy Marszałkowskiej do placu Bankowego, z rozwidleniem arterii na tyłach pałacu Błękitnego i poprowadzeniem odnogi do Senatorskiej. Na rysunku dołączonym do projektu [3] zwraca uwagę nowe rozplanowanie alejek ogrodowych, nawiązujące do pierwotnej formy Ogrodu z czasów saskich.

Trzecią nagrodę przyznano zespołowi w składzie - Bohdan Lachert, Józef Szanajca, Barbara i Stanisław Brukalscy. W kontekście Ogrodu, ich koncepcja zakładała utworzenie rozległego placu w sąsiedztwie giełdy, ale nie przed gmachem - jak w projekcie Tołłoczki i Kukulskiego, lecz na terenie Ogrodu. Przedłużenie Marszałkowskiej poprowadzono wprost do placu Żelaznej Bramy, na którym także proponowali ruch cyrkularny. Znaczącą zmianą było przesunięcie osi ulicy Królewskiej na odcinku od Marszałkowskiej do placu Piłsudskiego. Jezdnię dla ruchu lokalnego przesunięto kilka metrów na północ - na teren ogrodowy, a na miejscu dawnej ulicy zaplanowano zielony trawnik. Realizacja tego zamysłu wymagała wyburzenia kamienic przylegających do pałacu Saskiego - postulowało to wielu architektów.

Rezultaty konkursu rozbiły przesądy chroniące Ogród Saski, jako miejsce wypoczynku warszawian. Architekci wskazali jego nowy charakter, ograniczający się do roli wielkiego skweru, przeprutego arteriami komunikacyjnymi. Konkurs z 1934 roku wzbudza ciekawość - jak potoczyłyby się losy Ogrodu w świetle zaprezentowanych rozwiązań? Konkurs okazał się wartościowy - zaledwie rok po wyłonieniu zwycięskich projektów, śladem dawnej alejki parkowej na zachodnim skraju Ogrodu, a tuż przed budynkiem Cieplarni [4], przedłużono ulicę Marszałkowską do placu Żelaznej Bramy. Zastosowano rozwiązanie, zbliżone do projektu Lacherta, Szanajcy i Brukalskich. Na dalsze zmiany zabrakło czasu - rozpoczęcie budowy mostu na Karowej zaplanowano na 1940 rok, lecz planom przeszkodził wybuch II wojny światowej. W czasie okupacji, Niemcy dokończyli przedłużanie Marszałkowskiej, doprowadzając arterię do placu Bankowego.

Na tropie niezrealizowanych planów z 1934 r.

Poniżej fotografie przedstawiające współczesny wygląd kluczowych miejsc pod względem urbanistycznym, w projektach z konkursu architektonicznego omawianego w powyższym artykule - ulica Zielna u wylotu ul. Królewskiej, przedłużenie ul. Marszałkowskiej od Królewskiej do placu Żelaznej Bramy, miejsce w którym planowano arterię komunikacyjną, przecinającą Ogród Saski oraz rondo i wylot tunelu trasy komunikacyjnej ze wschodu na zachód. Fot. Mateusz Szczepaniak, czerwiec 2011. Fotografie z albumu Śródmieście